G เกณฑ์การเจริญเติบโต เกณฑ์กรมอนามัยสำหรับเด็กอายุ 6-19 ปี
Department of Health • Thailand • 2021

ประเมิน “สูงดี สมส่วน” ด้วยเกณฑ์กรมอนามัยสำหรับเด็กอายุ 6-19 ปี

หน้านี้ใช้เกณฑ์จาก สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข โดยตรง เน้น 2 ดัชนีที่คู่มือแนะนำให้ประเมินร่วมกัน คือ ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และ น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง เพื่อมองทั้งการเติบโตระยะยาวและภาวะโภชนาการปัจจุบัน

ดูตารางแปลผล ไปหน้าแบบสอบถาม ดู PDF ต้นฉบับ
คำนวณเกณฑ์ Height-for-age Weight-for-height ตารางสรุป
ปัญหาเรื้อรัง Height-for-age

ช่วยดูว่าการเจริญเติบโตของโครงสร้างร่างกายช้ากว่ามาตรฐานหรือไม่ และสะท้อนภาวะขาดอาหารระยะยาว

ภาวะปัจจุบัน Weight-for-height

ใช้ประเมินความสมส่วนของน้ำหนักเทียบกับส่วนสูง แยกได้ทั้งผอม สมส่วน และอ้วน

อ่านผลด้วย SD อิงกราฟและจุดตัดมาตรฐาน

ในคู่มือจะอ่านค่าจากเส้น SD เพื่อจัดกลุ่มการเจริญเติบโตให้เข้าใจง่ายและสอดคล้องกับเกณฑ์อ้างอิง

Interactive Calculator

กรอกข้อมูลครั้งเดียว ดูได้ทั้งส่วนสูงตามอายุและน้ำหนักตามส่วนสูง

ตัวคำนวณนี้เทียบค่ากับ ตารางที่ 7 ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ และ ตารางที่ 8 น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง ในคู่มือกรมอนามัยฉบับ พ.ศ. 2564 โดยแยกตารางเด็กหญิงและเด็กชาย

แหล่งอ้างอิงหลัก: สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการใช้เกณฑ์อ้างอิงการเจริญเติบโตของเด็กอายุ 6-19 ปี. พิมพ์ครั้งที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564
Input อัปเดตอัตโนมัติ

ข้อมูลผู้รับการประเมิน

ปรับค่าด้านล่างเพื่อดูผลแบบสด ช่วงอายุในตารางที่ 7 คือ 6 ปี 0 เดือน ถึง 19 ปี 0 เดือน ส่วนตารางที่ 8 ครอบคลุมส่วนสูงเด็กหญิง 120-175 ซม. และเด็กชาย 120-180 ซม.

ลองจากกรณีตัวอย่าง

กดหนึ่งตัวอย่างเพื่อเติมข้อมูลอัตโนมัติ แล้วสังเกตว่าผลแปลด้านขวาเปลี่ยนอย่างไร

หมายเหตุ อายุเป็นข้อมูลประกอบของ Weight-for-height แต่ไม่ใช่ตัวแปรหลักในการตัดสินผล
ถ้าต้องการเริ่มสอนหรือทำกิจกรรมในห้องเรียน ให้ใช้ข้อมูลตัวอย่างด้านบน แล้วชวนผู้เรียนลองปรับอายุ ส่วนสูง และน้ำหนักเพื่อดูว่าผลแปลเปลี่ยนอย่างไร
Height-for-age รอข้อมูล

ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ

-

กรอกเพศ อายุ และส่วนสูงเพื่อดูผลการแปลค่า

อายุที่ใช้ประเมิน -
เกณฑ์อ้างอิง 5 ระดับ
กรอกข้อมูลเพื่อดูช่วงตัวเลข

ใช้จุดตัด -2, -1.5, +1.5 และ +2 SD จากตารางที่ 7 ของกรมอนามัย พ.ศ. 2564

Weight-for-height รอข้อมูล

น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง

-

กรอกเพศ ส่วนสูง และน้ำหนักเพื่อดูผลการแปลค่า

ส่วนสูงและแถวตารางที่ใช้ -
เกณฑ์อ้างอิง 6 ระดับ
กรอกข้อมูลเพื่อดูช่วงตัวเลข

ใช้ค่าจากตารางที่ 8 ของกรมอนามัย พ.ศ. 2564 โดยตรง; ถ้าส่วนสูงมีทศนิยม ระบบจะใช้แถวส่วนสูงจำนวนเต็มที่ใกล้ที่สุด

ภาพรวม

เลือกดูเกณฑ์ที่ต้องใช้ให้ตรงกับเป้าหมายการประเมิน

กรมอนามัยแนะนำให้ใช้ทั้ง 2 ดัชนีร่วมกันเพื่อประเมิน “สูงดีสมส่วน” ถ้าต้องการดูการเติบโตระยะยาวให้ดู Height-for-age และถ้าต้องการดูความสมส่วน ผอม หรืออ้วนในปัจจุบัน ให้ดู Weight-for-height

Height-for-age

ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ

ใช้ดูการเจริญเติบโตของโครงสร้างร่างกายที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องยาวนาน ถ้าเด็กได้รับอาหารไม่เพียงพอหรือเจ็บป่วยบ่อย ๆ ส่วนสูงจะค่อย ๆ ช้ากว่ามาตรฐานและอาจเกิดภาวะเตี้ย

  • เหมาะกับการประเมินภาวะขาดอาหารแบบเรื้อรัง
  • ช่วยให้เห็นแนวโน้มการเติบโตในระยะยาว
  • ต่ำกว่า -1.5 SD จัดเป็นค่อนข้างเตี้ย และต่ำกว่า -2 SD จัดเป็นเตี้ย
เตี้ย / ค่อนข้างเตี้ย สัญญาณเรื้อรัง ควรติดตามต่อเนื่อง
Weight-for-height

น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง

ใช้น้ำหนักเทียบกับส่วนสูงเพื่อดูความสมส่วนของร่างกาย ดัชนีนี้ไวต่อการเปลี่ยนแปลงเร็ว จึงเหมาะกับการมองภาวะผอม น้ำหนักเกิน และอ้วนในระยะสั้น

  • ไม่จำเป็นต้องทราบอายุ
  • ใช้ได้ดีในการประเมินภาวะโภชนาการปัจจุบัน
  • ช่วยแยกเด็กผอม สมส่วน และอ้วนได้ชัดเจน
ผอม / สมส่วน / อ้วน สัญญาณปัจจุบัน เหมาะกับการคัดกรอง

ตารางแปลผล

สรุประดับภาวะการเจริญเติบโตแบบอ่านได้ทันที

ด้านล่างคือการสรุปจุดตัดจากคู่มือให้อยู่ในรูปตาราง เพื่อใช้เป็นสื่อเรียนรู้หรือเปิดอ้างอิงระหว่างทำกิจกรรมในห้องเรียนได้ง่าย

Height-for-age

ส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ

เน้นการมองภาวะเตี้ยและปัญหาเรื้อรังของการเจริญเติบโต

จุดตัด ระดับ การแปลผล
> +2 SD สูง ส่วนสูงอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับอายุ
> +1.5 SD ถึง +2 SD ค่อนข้างสูง ส่วนสูงค่อนข้างสูงกว่าค่าเฉลี่ย
-1.5 SD ถึง +1.5 SD สูงตามเกณฑ์ ส่วนสูงเหมาะสมกับอายุ
< -1.5 SD ถึง -2 SD ค่อนข้างเตี้ย เสี่ยงต่อภาวะขาดอาหารแบบเรื้อรัง
< -2 SD เตี้ย ภาวะขาดอาหารเรื้อรัง
Weight-for-height

น้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง

เน้นการมองภาวะผอม สมส่วน และอ้วนจากน้ำหนักเทียบส่วนสูง

จุดตัด ระดับ การแปลผล
> +3 SD อ้วน ภาวะอ้วนชัดเจน
> +2 SD ถึง +3 SD เริ่มอ้วน น้ำหนักมากก่อนเกิดภาวะอ้วนชัดเจน
> +1.5 SD ถึง +2 SD ท้วม เสี่ยงต่อภาวะเริ่มอ้วน
-1.5 SD ถึง +1.5 SD สมส่วน น้ำหนักเหมาะสมกับส่วนสูง
< -1.5 SD ถึง -2 SD ค่อนข้างผอม เสี่ยงต่อภาวะผอม
< -2 SD ผอม ภาวะขาดอาหารฉับพลัน

วิธีใช้ให้เข้าใจง่าย

ถ้าจะสอนหรือทำกิจกรรม ให้เริ่มจากภาพรวมก่อน แล้วค่อยดูตัวเลข

หน้านี้ทำขึ้นเพื่อเป็นสื่อเรียนรู้ก่อนเข้าสู่เว็บแอปจริง จึงตั้งใจให้อ่านได้เร็วและโยงกลับไปใช้ในแบบสอบถามหรือกิจกรรมคัดกรองต่อได้ทันที

Step 1 วัดข้อมูลพื้นฐานให้ครบ

เตรียมอายุ เพศ น้ำหนัก และส่วนสูงก่อน แล้วจึงเลือกกราฟหรือดัชนีที่ต้องการอ่าน

Step 2 เลือกดัชนีให้ตรงคำถาม

ถ้าอยากรู้เรื่องเตี้ยหรือการเจริญเติบโตระยะยาว ให้ดู Height-for-age แต่ถ้าอยากรู้ความผอมหรืออ้วน ให้ดู Weight-for-height

Step 3 แปลผล 2 ดัชนีร่วมกัน

อ่านส่วนสูงตามอายุคู่กับน้ำหนักตามส่วนสูง และไม่สรุปจากดัชนีใดดัชนีหนึ่งเพียงอย่างเดียว

ข้อควรระวัง: ผลนี้เป็นการคัดกรองและสื่อเรียนรู้ ไม่ใช่การวินิจฉัย ควรวัดส่วนสูงและน้ำหนักด้วยเครื่องมือที่ได้มาตรฐาน ติดตามแนวโน้มต่อเนื่อง และปรึกษาครูอนามัยหรือบุคลากรสาธารณสุข เมื่อพบผลเตี้ย ผอม เริ่มอ้วน อ้วน หรือมีโรคประจำตัว

พร้อมใช้งานต่อในเว็บแอปได้เลย

หากต้องการนำเกณฑ์นี้ไปใช้งานต่อ ให้เปิดหน้าแบบสอบถามเพื่อเก็บข้อมูลผู้ตอบและสรุปผลการประเมินอัตโนมัติ ส่วนหน้านี้จะทำหน้าที่เป็นหน้าอธิบายเกณฑ์ให้ผู้เรียนเข้าใจก่อนลงมือประเมิน

ไปหน้าแบบสอบถาม กลับหน้าแรก